Het object als leermeester
De laatste post staat bovenaan, voor eerdere posts naar beneden scrollen.
14-4-2025
Terwijl de werken van het project aan de ateliermuur hangen denk ik na over het project en volgende bezigheden. (zie https://giellouws.com/nieuws/) Langzaam werk ik aan een multiple die het project kan begeleiden. De werktitel is ‘Het afwezige object”. Wat laat een object achter als het er niet meer is? Slechts een herinnering, of is er meer aan de hand. Wat is de substantie van een leegte, is er een residu? Het missen van iets of iemand is een zeer persoonlijke ervaring, maar er zijn ook deelbare momenten. De ervaring van het missen is een universeel iets, en soms hebben we ook een deelbare ervaring gebaseerd op hetzelfde missen van een gedeeld object/ persoon. Het ontbreken van een object lijkt erg vluchtig, tegelijkertijd zegt het iets over het belang van de aanwezigheid.
30-3-2025
Het gebeurt niet vaak dat ik zo lang uit het atelier weg blijf. Het heeft ook iets comfortabels. Hoewel het maken van dingen in principe vreugdevol is, is het proces eromheen vaak een strijd bij mij. Soms vraag ik me af of het om een fundamenteel laag zelfvertrouwen gaat, of een te groot zelf-analyserend brein. Het is belangrijk om in mijn eigen werk te geloven, maar dat heeft zo zijn ups en downs. Het hangt deels samen met het geloof van anderen in je werk, maar zou niet zo afhankelijk moeten zijn. Soms is het goed om even terug te bladeren in eigen werk, en er met frisse ogen naar te kijken. Een medium als Instagram kan daar goed bij werken. Even genieten van werk dat ik nog steeds goed vind.
25-3-2025
In mijn ooghoek zag ik ineens weer de titel van mijn blog; Het object als leermeester. Hoe kun je leren van een object. Een belangrijk element van de meeste objecten is dat ze stom zijn. Het communiceren zit dus in de stilte van het object. Hoewel bij het beoordelen van bijvoorbeeld keramiek het geluid dat een stuk kan voortbrengen belangrijk kan zijn. Het lezen van een object is dus vooral een kwestie van kijken, voelen, soms ruiken, gebruiken misschien. De beoordeling strekt zich uit in de tijd, objecten geven zich slechts langzaam bloot, althans de interessante objecten toch. De ideale ontmoeting is toch de fysieke ontmoeting met het object, waarbij het aanraken een enorme toevoeging is. Daar zit ook de grootste problematiek met het museale object. Door het object af te zonderen wordt het object in hoge mate ontkent. Onze obsessie met het conserveren van objecten heeft een prijs. Een pleidooi voor het verzamelen of toe-eigenen van objecten. Een object komt ultiem tot zijn recht in het (rituele) gebruik van dit object. Ik bedoel het gebruik in de meest brede zin van de definitie. Misschien is onderdeel van het gebruiken van de objecten tegelijk de ondergang van dezen, waardoor de ervaring intensiveert. Er zijn grenzen aan het conserveren als doel.
24-3-2025
Het grote lummelen is nog niet voorbij. Na een week word je er ook langzaam weer beter in. Niet dat ik helemaal niets doe, maar het maken staat stil. Wel geef ik kunst workshops aan kinderen, en doe ik een curator opdrachtje. (mijn baan loopt ook door). Natuurlijk staat het verzamelen ook niet stil, soms alleen research, chatten met collega’s, lezen en kijken. Maar soms ook aanschaffen. Zoiets als deze mok, waar ik al een paar jaar achteraan zat.
Het is een dunwandige mok van wit aardewerk uit de Dawenkou cultuur 4300-2600 vC. Ondanks zijn bedrieglijke eenvoud zou ik het een meesterwerk willen noemen. Om dat te beoordelen moet je hem in het echt zien, en voelen. Dit voorwerp liet me filosoferen over het fenomeen meesterwerk. Ik zou de term zeer schaars gebruiken, bijna nooit zelfs. Ik weet niet of het idee in wetmatigheden of voorwaarden te vatten is. Misschien is een meesterwerk een ding dat je vanachteren besluipt en je totaal overmeesterd. Iets wat voorbijgaat aan een set van logische voorwaarden, iets wat als optelsom van delen explodeert, een kernfusie zo te zeggen. Behalve dat een meesterwerk je totaal verrast, moet je er klaar voor zijn. Doe het veldwerk, lees een boek, bezoek tentoonstellingen, laat vooral meesterwerken vallen uit je verzameling, want het begrip verschuift. Steeds minder stukken vallen binnen de term. Tot je er weer een vindt, een blikseminslag. Totale overgave. Rijkdom.
12-3-2025
Creëren is niet alleen maken, maar ook afstand nemen, iets anders gaan doen, je vervelen desnoods. Wat mij betreft het moeilijkste deel van de job. Het maken van werk; de rush van de inspiratie is de mooiste periode van het kunstenaarschap. Na het maken blijf je achter met het gemaakte, en een chaos in het atelier. Daarna het reflecteren, het proberen weg te blijven uit het atelier. Iets anders gaan doen, een stuk fietsen, iets lezen, een dom computerspel. Langzaam ruimte maken in het hoofd, een beetje afstand scheppen om tot nieuwe oordelen en ideeën te komen. Dan weer eens in het atelier komen en Hannes Minnaar Shostakovitch laten spelen.
3-3-2025
De stimuleringssubsidie van SBKM Middelburg is qua periode aan het aflopen. Dit betekent ook een tijd van overdenken en analyse. Wat heeft het project tot nu toe gebracht, en is er een antwoord op de vraag die een paar keer in het atelier is gesteld: heeft het in deze tijd zin om stille dingen te maken? Wat het project gebracht heeft, is vrij veel, zou ik zeggen, zo is ook terug te lezen in dit blog. De andere vraag is misschien nog wel een meer prangende: wat betekent het allemaal in het geweld van deze tijd? Toen ik gisteren met twee tassen vol objecten uit mijn verzameling over straat liep, was dit een gedeeltelijk antwoord op deze vraag. De hele middag had ik gesproken met mensen over deze objecten, in een sfeer van aandacht en nieuwsgierigheid. De objecten onthulden iets van hun geschiedenis en werden een medium om het over belangrijke zaken te hebben. De objecten waren getuigen van een lange geschiedenis van de mensheid. Getuigen van momenten van briljante makers, begenadigde vakmensen, van geduldige leerlingen van voorgaande generaties. Ze produceerden een vorm van waarheid, die in de vorm van een object merkwaardig stabiel bleek te zijn. Waar we op dit moment weer leren dat de waarheid vloeibaar gemaakt kan worden door politici, door media, door artificiële intelligentie. Ja, de kunstenaar die stille objecten maakt in het atelier wordt ingehaald, achtergelaten door een wereld waar snelheid en directe consumptie regeren. Zoals ik in een van mijn ateliergesprekken formuleerde: wat wij doen wordt alleen maar belangrijker, maar er zal bijna niemand notitie van nemen. De object-makende kunstenaar doet aan waarheidsproductie. Het gemaakte object is eigenlijk maar het puntje van deze ijsberg. Onder zijn oppervlakte liggen de traagheid, de studie, het denken, de weerstand, het idee van een veelkleurige waarheid. Een object kan daar iets over vertellen, want om het object te doorgronden moet je ook deze stadia door. En de grondslag van dit alles: de nieuwsgierigheid, de open blik, het verlangen.
Op de achtergrond speelt Hannes Minnaar de 24 etudes van Sjostakovitsj, de zon schijnt door de ramen, eerste vogels dragen takjes naar hun nesten. Ja, dit zijn grote privileges om mee bezig te zijn. Maar het zijn bevochten gebieden, het leren kijken, leren luisteren, het eindeloze zoeken. Dingen die steeds weer onder druk staan, zo vluchtig, behalve de enkele objecten die er getuige van waren.
2-3-2025
Het atelier van Yeung Yuk Kan past haar als een tweede huid. De vele jaren van haar kunstenaarschap hebben plekjes gevonden op de muren, op schappen, en in vele potjes, bakjes en dozen. Het atelier vertelt het verhaal van haar zoektocht misschien wel beter dan zij zelf. De kalligrafie, de vele proefjes, probeersels en de prachtige eindwerken. Al het werk lijkt te herleiden naar haar opleiding als kalligraaf; schrijfsels op papier, maar dan in porselein. Na een uur rondkijken vind ik nog steeds dingen die ik niet eerder zag. Ik kan niet wachten om meer van haar werk te zien als ze naar Ruimte Caesuur komt.
Deze middag ga ik in de Kuiperspoort Middelburg iets vertellen over mijn verzameling keramiek, en wat mij inspireert. https://wijzijndestad.com/agenda/sylvia-radius-en-giel-louws/
25-02-2025
Terwijl het keramiekproject even rust, gaan andere projecten en gedachten verder. De gemaakte werken vergaderen stilte aan de ateliermuur en lijken zichzelf af te maken. Het verzamelen gaat ondertussen wel door. Ik wil een pleidooi houden voor het verzamelen, het kijken en het bewonderen. Dit zijn voor mij ook bezigheden van hoge creativiteit en intellectuele bevrediging. Een grote massa mensen stort zich op creatieve maak- en kunstcursussen, maar het grote leren begint bij kijken, vragen, lezen. Een belangrijke bon waar ik steeds maar weer op wijs, is het object. Het object (ik heb het over een object van ‘waarde’) is een leermeester. Wat is een object van waarde? Geen idee, hoe langer je ermee bezig bent, hoe moeilijker de definitie wordt. Het heeft in ieder geval niets met commerciële waarde te maken. Een object waar je van leert is een (kunst)object dat zich nooit helemaal blootgeeft; het draagt een geheim in zich waar je in je relatie tot dit object mee bezig kan blijven. Laatst kocht ik een grote kom uit de Tang-dynastie. De kom was gerestaureerd en had beschadigingen, maar ik zag al op de foto’s dat er iets mystieks aan was. Toen de kom aankwam per post, was hij nog eens ernstig beschadigd. Met liefde heb ik hem toch weer in elkaar gezet en geretoucheerd. De grote kom heeft een spectaculaire vorm die naar binnen draait. Het verbergt een innerlijke vorm zoals je bij de grote steen van Anish Kapoor tegenkomt (collectie De Pont Tilburg). Het grote niet-begrijpen kan beginnen.
20-2-2025
Voor het bruine glazuur had ik mooie glazuurtesters gemaakt om de dikte van het glazuur te testen. De resultaten waren niet echt spannend, maar de testers zelf vind ik erg geslaagd. In de archeologie zijn glazuurtesters altijd een interessante vondst. Voor mij staan ze ook voor proces. Keramiek maken heeft een materieel proces, waar het maken van kunst meer een tijdsproces is. Misschien vind ik de combinatie daarom zo prettig; keramiek laat zich weinig haasten.
19-2-2025
Gisteren naar het Chinees cultureel centrum geweest in Den Haag. Over mijn project gesproken, en gekeken of er een kleine tentoonstelling/evenement in Den Haag kan plaatsvinden in samenwerking met de KVVAK (Koninklijke Vereniging Aziatische Kunst) Hoewel de locatie niet enorm geschikt is voor een expo, is de welwillendheid en vriendelijkheid hartverwarmend. Ik loop dan ook de deur uit met een knalrode slang, vanwege het jaar van de slang/Chinees Nieuwjaar.
Een ander klein evenement vindt plaats zondag 2 maart in de Kuiperspoort Middelburg. Ik zal daar iets over mijn verzameling vertellen, aan de hand van een aantal voorwerpen. inkt en klei
17-2-2025
Ondertussen gewerkt aan het celadon-type schaaltje, van 13 februari. Het idee van verbergen blijft me intrigeren. Daarom een combinatie gemaakt met een semitransparant schilderstuk. Een celadon-glazuur verbergt ook altijd zijn kleuren tot het in het daglicht komt. Jammer dat je in een elektrische oven geen celadon kunt maken. Het rechtvaardigt een beetje mijn blasfemische daad om het schaaltje te schilderen in plaats van te glazuren. Hoewel het ook een interessante gedachte in zich heeft, ik voel me toch meer schilder dan keramist.
16-2-2025
Gisteren bezocht ik Anne Sey in haar studio. Anne zou je een klassieke pottenbakker kunnen noemen, met een fascinatie voor Japan. Anne is japanoloog en archeoloog van opleiding en besloot zich op keramiek te storten. Ze liet zich goed opleiden en heeft nu een prachtige studio op het Brabantse platteland. Anne haalde me van het treinstation op, en het werd een fijne ontmoeting. In de studio konden we het hele proces van pottenbakken doornemen aan de hand van haar werk. Anne heeft specifieke interesse in het zelf maken van glazuren, en dat toonde zich in een kast vol ingrediënten. In de studio is er ook een winkel van haar werk. Ik viel als een blok voor de vazen die in de Japans geïnspireerde hoek stonden. Omdat Anne zich als pottenbakker identificeert, zijn de prijzen verrassend laag. Ik kan het dan ook niet laten om drie vazen aan te schaffen. (aanrader, zie haar website)
Voor de vazen gebruikte ze onder andere een asglazuur, van zelfgemaakte as. In haar prachtige woning, vol boeken, hadden we het over pottenbakken en kunst. Over hoe het begrip over het object aan het afnemen is. Dat mensen het soms niet eens begrijpen dat iets helemaal met de hand gemaakt is. Dat je een object moet veroveren, dat je altijd open moet staan, nieuwsgierig en respectvol. Het was in veel opzichten een rijke ontmoeting.
13-2-2025
Aan de slag met een bordje, ook deze groen geschilderd, en met een laag vernis bedekt. Een pover gebaar om als schilder een referentie aan Celadon te maken. Een kleine doos gemaakt waar hij net in past, het idee is om iets met verstoppen te doen. Onzichtbaar zijn of worden, daar denk ik aan de laatste tijd. Nu Trump ook zijn handen steekt in de kunsten (Kennedy Center) om het naar zijn (racistische) ideeën, lig ik daar weer wakker van. Mijn brein zegt Entartete Kunst, zuiveren van wat je wel of niet aanvaardbaar vindt. Ik voel me persoonlijk aangevallen, als kunstenaar, als mens, als iemand die de niet-norm wil vieren. Daarom, de daad van het verstoppen, het is zo dichtbij.
Work in progress.
11-2-2025
Het werk van de afgelopen maanden hangt in het atelier aan de muur. Het proces van ‘afkijken’ is aan de gang. Terwijl de wereld voortraast, probeer ik in het atelier de tijd te vertragen. Werk heeft zo zijn tijd nodig om af te raken, zelfs als ik er niets meer aan verander. De objecten moeten hun eigen ruimte gaan innemen, in een balans van stilte en spanning. Er komt een moment dat de ontstane opstelling van werken geen nieuwe indringers meer toelaat, hoewel ik verder wil zwelgen in het maken. Het proces van creëren zonder direct doel of bestemming blijft raadselachtig.
8-2-2025
Het atelier is een heerlijke plek, maar kan ook eenzaam zijn. Niet zozeer omdat je er vaak alleen bent, maar omdat je totaal zelf alle keuzes moet maken die tot een werk leiden. Wanneer is een werk af, is het goed genoeg, en wanneer weet je dat? Er zijn een aantal mensen die, als ze het atelier binnenstappen, je in dit proces kunnen helpen. Van sommigen weet je dat ze te complimenteus zijn, sommigen zijn iets te hard, sommigen beoordeel je op het zwijgen. Zoals Fred, die zei niets als hij het niet goed vond. Fred wordt nog steeds gemist. Het volgende grote werk is zo’n werk waarvan ik nog niet weet of het goed is, en de tijd zal er nog overheen moeten gaan.
Af en toe moet je horen dat het goed is wat je doet, en geloven doe je het eigenlijk nooit. Nou, soms wel, maar het is weer snel vergeten. Echt enthousiast kan ik eigenlijk alleen over het werk van anderen worden. Zoals over de pianist Hannes Minnaar, die gisteren in de concertzaal de 24 preludes en fuga’s van Sjostakovitsj speelde. Een paar uren van totale verlossing, een vrijplaats. Iets waar ik ook in mijn werk naar zoek.
7-2-2025
Van wat restjes en probeersels maakte ik dit werkje. Het hangt nu een aantal dagen aan de ateliermuur. Soms duurt het even voor ik begrijp wat ik heb gemaakt, en onthult het idee zich pas na het maken. Het is een soort combinatie van getrainde intuïtie en intelligentie in de handen. Een klein schaaltje, en een lapje, een schuilplaatsje misschien. Vanochtend bedacht ik dat het schaaltje waarvan ik deze kopie maakte een Jun-glazuur heeft; blauw dus. Totaal onbewust van deze link gebruikte ik het eerste blauw in de serie. Nog een stap verder denk ik aan het Jun-kommetje dat ik 5 dagen geleden zag in het museum. Intuïtie van hoofd en handen.
5-2-2025
Afgelopen week had ik weer eens een flinke weerstand tegen mijn werk en kunstenaarschap. Blijkbaar hoort het bij het vak, maar het is flink vervelend. De andere kant van deze weerzin is dat je weer kritisch kijkt naar wat je hebt gemaakt. Het werkje van 21 januari heb ik dan ook herzien. Ik heb de schilderkunstige kant weer meer naar voren gebracht, en misschien wat meer de ‘weerstand’ teruggebracht. In de zin dat ik werk dat alleen maar mooi is niet zo interessant vind. Met deze blik ben ik het werk van de afgelopen weken aan het bekijken.
Op een moeilijke dag in het atelier is er altijd nog muziek https://www.youtube.com/watch?v=kMeCzxEGa2c
3-2-2025
Naar de tentoonstelling Made in China geweest in het Wereldmuseum Rotterdam. Een fijne show die de maakcultuur van China in brede zin belicht. Van prehistorie tot nu, in objecten en gereedschappen. verrassing waren een aantal prachtige keramiekstukken van hoge kwaliteit die in de collectie zitten. Een klein kommetje in het bijzonder trof me zeer. Een Jun-glazuur ‘bubble cup’ uit de Song-dynastie. Een kommetje dat mysterie, schoonheid en vakmanschap combineerde. Alleen al dit koetje is de moeite waard om naar Rotterdam te gaan.
Een klein pleidooi voor het object. Het object dat een cultuur, en een tijd in een eeuwig gebaar samenvat.
31-1-2025
Rituelen en muziek waren de basis van een sociaal systeem dat ontstond in de Zhou-dynastie in China. Hoewel dit systeem bedoeld was om hiërarchie te bevestigen, heeft het idee ook grote schoonheid in zich. Zou het niet mooi zijn als de regering deze twee leidraden ter hand nam om het land te besturen? Rituelen en muziek, voor mij belangrijke waarden als het om het atelier gaat, maar zeker ook voor grote onderdelen van het leven. Het werk waar ik mee bezig ben, zou iets van een ritueel in zich kunnen hebben.
29-1-2025
Vandaag kwam er een nieuw stuk binnen voor mijn collectie. Een Tang-dynastiebord, met een driekleuren-glazuur; Sancai genoemd. Het bord is gemaakt om in het graf mee te geven, en had oorspronkelijk kleine kommetjes erop vastgeglazuurd. Omdat ik al een aantal van deze kommetjes in mijn verzameling had, vond ik het een goede aankoop. Behalve natuurlijk dat ik het ook mooi vind. Waar een voorwerp ritueel is en dicht op het leven (dood) staat, begint er iets essentieels. Iets wat je urgentie zou kunnen noemen, voor mij een voorwaarde voor wat een hedendaags kunstwerk de moeite waard maakt. Het is een moeilijk begrip, en nergens aan te wijzen in een kunstwerk. Het zit voor mij in het idee dat het kunstwerk gemaakt moest worden door de kunstenaar. Een soort onvermijdelijkheid, zoiets als een bordje dus, dat de grens van leven en dood overschrijdt.
27-1-2025
Alweer bijna een week voorbij. Meerdere levens nemen zo hun tijd in, en het atelierdier moet regelmatig tegen zijn zin het hok in. Vandaag weer een dag om te werken, hoewel werk een term is die we blijkbaar onbewust overal op plakken. Alsof we alles aan arbeid zouden moeten relateren. Vandaag het nieuwe recept gemaakt voor hazelglazuur, en over de oude, minder geslaagde 1e glazuur gezet. Eens kijken wat dat oplevert. Verder gewerkt aan een mini-vitrine met een klein potje, geïnspireerd op een Longquan-glazuurpotje uit de Yuan-dynastie. Ook een celadonglazuur maken in een elektrische oven is onmogelijk, omdat het van een zuurstofvrije stook afhankelijk is. (vuur trekt zuurstof uit de oven) Dus vandaag de conventies eens omver gegooid en mijn keramieken potje met verf beschilderd, in plaats van te glazuren. Dat klinkt makkelijker dan het was, en het kost veel experiment. De verf heeft de neiging om in belletjes omhoog te komen vanwege de poreuze klei. Het geeft echter wel de ruimte om een interpretatie te maken van een celadon, in plaats van een glazuur die geen echte celadon is.
Omdat celadon op een bepaalde manier dicht bij de natuur staat, heb ik de dragers daar op aangepast. Eens een nachtje over slapen.
21-1-2025
Toen ik samen met een collega de gang naar de ateliers inliep, probeerden we symbolisch en ritueel de wereld af te leggen voor we het atelier binnenstapten. Het was vergeefs deze keer. Eigenlijk lokte het atelier vandaag al niet, en bracht ik de ochtend door met het uitlezen van De liefdesliederen van W.E.B. Du Bois. Een indrukwekkend boek dat dieper ingaat op de geschiedenis van slavernij en racisme, geschreven met literaire hand. Toen ik het boek naast me legde, besloot ik toch naar het atelier te gaan. Maar het nieuws naast me neerleggen, nee, dat lukte niet. Niet als de grootste democratie van de wereld in het openbaar deze democratie naast zich neerlegt. Waar de zoon van de door God gekozen leider zijn arm opheft in een gebaar dat precies onthult waar deze regering over gaat: fascisme. Wat me hard raakt, is dat ons Nederland niet meer achterloopt op de Amerikaanse trends. In gedachten zie ik mevrouw Faber haar arm opheffen voor haar televisiescherm, samen met Musk. En natuurlijk moet ik mijn poëzie er tegenover zetten, maar moet ik ook waarmaken wat ik altijd vind dat een kunstenaar ook is; een denker, een bewaker van wat de mens tot mens maakt.
Gedachteloos pakte ik een werkje op uit de serie A poet must stir the soul; het moet intuïtie zijn.
19-1-2025
De 1000 jaar oude theekom staat bijna achteloos in het atelier. Ik moet vermijden om mijn eigengemaakte theekommen ernaast te zetten, want dat is een verloren strijd. Dat is niet erg, ze staan niet naast elkaar, ik ben geen keramist, en mijn standpunt van maken is radicaal anders. De romantische blik op een antiek voorwerp ligt op de loer, maar het is ‘gewoon’ een gebruiksvoorwerp. Een heel erg goed en mooi gebruiksvoorwerp, dat wel. De kom zwijgt; ik kan alleen de honderden lippen op de dunne rand bedenken. Vaak achteloos thee drinkend, maar soms dwong deze kom de aandacht af die hij verdient. Er was een moment van stilte, concentratie op geur, smaak en vorm. Misschien een moment als de eerste kop koffie van de dag. Beter nog, de kop koffie na een slaapdienst op het werk, in het gestolen stille halfuurtje in de vroege ochtend.
We hebben onze kom ook elke keer weer afgewassen, afgedroogd en teruggezet in de kast. En soms is er dan die kom die ondanks dat heel lang meegaat, waar je gehecht aan raakt. Ik denk aan mijn moeder die eindeloos de afwas deed, en ik hang een reep doek aan het rekje van dit werk. Het is gepast ijzerrood, zoals de ijzeroxide het kommetje kleurde. Dat in de oven bijna zwart werd, zoiets als de overall van de man die in de metaal werkt. Ik kan het bijna ruiken.
17-1-2025
Vandaag de oven opengemaakt van de eerste proef voor het ‘hares fur’-glazuur. Technisch gezien kan je geen echt klassiek hazelglazuur maken in een elektrische oven. Het alternatief is zoeken, en in dit geval is het een recept van de pottenbakker Björn Lindberg. Het bevat kaolien, veldspaat, nefeline, wollastoniet, silicaat, boraat, ball clay en ijzeroxide. De baktemperatuur is hoog, tot 1265 graden. De eerste poging is niet slecht uitgevallen. In ieder geval een rijker resultaat dan de standaard kant-en-klare glazuren.
Ik maak nieuwe glazuur aan, en neem de sprong om mijn andere kommen ook te glazuren. Altijd weer spannend.
15-1-2025
“When we try to pick out anything by itself, we find it hitched to everything else in the Universe.” schreef John Muir in 1911. Als kunstenaar kan ik me hier op verschillende manieren in terugvinden. Je zou het op je ontwikkeling als kunstenaar kunnen betrekken, op een werk dat je hebt gemaakt, of op dit specifieke werk dat ik net afmaakte.
Het is een variatie op het thema ‘drager’, die een console met een Chinees model schoteltje voor een kopje combineert. Ondertussen hard gewerkt aan het draaien van theekommen, ze biscuit gebakken, en een glazuur gemaakt van een recept op internet. Met chemische (natuurlijke) elementen en een precisieweegschaal een glazuur gemaakt, en nu de juiste temperatuur en timing van de oven uitvinden. Het proces is nog steeds gaande.
9-1-2025
Vandaag de kleirommel opgeruimd en de laatste klei gerecycleerd. Twee emmers met mislukkingen naar een amorfe vorm teruggebracht. De gedraaide kommen en het ovenmeubilair in de oven gezet, en voor een biscuitbak aangezet. Daarna is het tijd voor andere kunstzaken , zoals een vergadering over te geven kunsteducatie en een kunst-/nieuwjaarsborrel. Daarna nog even langs ruimteCaesuur om een kleine reparatie te doen (niet gelukt). De kunstpraktijk is zoveel meer dan werken in het atelier.
8-1-2025
Werken met klei is een proces; het verdraagt geen sluipweggetjes. In het maken van mijn werk ben ik soms een ongeduldig mens. Gelukkig is er dan ook acrylverf, of een verfstripper om nog sneller te drogen. Klei dwingt je op de knieën, soms letterlijk. De laatste dagen zit ik bij mijn pas gemaakte gipsen plaat om klei te recycleren. Het is een kwestie van eindeloos kneden en de juiste consistentie vinden. Ook het draaien van kommen heeft zo zijn processen. Daarbij wil ik graag zelf een glazuur gaan maken voor deze stukken.
Op de foto zie je het recyclen van klei, het maken van glazuurtesters en prounen. Op het internet vond ik een recept voor een ‘hazevel’glazuur, en ik heb de ingrediënten besteld. Het is een totaal raadsel hoe het verder moet, maar ook de pottenbakkers blijken een goede community te zijn. Omdat de naam van de pottenbakker bij het glazuur stond, vond ik hem op Instagram. Hij was zo aardig om een aantal van mijn vragen te beantwoorden. Een geheel nieuw aantal termen en ingrediënten doet me duizelen, maar laat ik het maar allemaal zien als proces.
5-1-2025
Vandaag weer aan de draaischijf gezeten. Een stille zondag, grijze dag met veel regen. De pianomuziek van Chiel Meijering verdwijnt uit mijn gehoor als de concentratie toeneemt. Klei is de ultieme meetlat van geduld en innerlijke rust. Vier theekommen komen vandaag uit de kei. Wat vooral in mijn hoofd zit, is het gebrek aan routine. De Chinese pottendraaier had er waarschijnlijk 40 gedraaid in dezelfde tijd. Niet dat het bij mij om productie gaat, maar de routine zal ongetwijfeld zijn weerslag hebben in de vorm. Toch ben ik niet ontevreden. Vier kommen, en stilte in het hoofd, geen slechte score.
2-1-2025
Het draaien van nieuwe kommen stel ik nog even uit. Voor het draaien moet je ruimte hebben in je hoofd en in je tijdschema. Ondertussen maak ik nog een mini-vitrine voor een ‘Warring States’-potje. Deze keer wat meer kleur, en een kleine tekening van een olijfboomstek. Als ik op dit moment aan strijdende staten denk, kan ik niet voorbij aan de situatie in Gaza. Een plek die niet eens de status van een staat heeft gekregen. De olijfboom, teken van vrede, is een bron van olijfolie en inkomsten in de Palestijnse gebieden. Een boom kan zich net als een (onschuldige) burger niet verdedigen. Als je bomen kapotmaakt, neem je voorschot op een (niet) toekomst.
30-12-2024
Als je als westerling aan een theekom denkt, heb je het beeld van een cilinder met een oortje. In de oosterse traditie ziet deze kom er geheel anders uit. Hij heeft in ieder geval geen oortje om hem vast te houden, maar een vorm die je met je handen omsluit. De theekom waar ik me de komende tijd in wil verdiepen is een Jian-theekom uit de Song-dynastie, met hare’s fur-glazuur. Het is een hele mond vol termen. De term Jian komt van de provincie Jianyang in Fujian, waar deze kommen gemaakt werden. De term hazevel komt van het glazuureffect waar bruin en zwart glazuur in een streepeffect ontmoeten. Het is een chemisch effect waar de pottenbakkers goede controle over hadden. De kommen werden als bijzonder effectief gezien om de opgeklopte thee uit te drinken. Dit exemplaar is dunwandig en heeft een open vorm. Het donkerbruine glazuur loopt over in zwart en straalt een mysterie uit. Je kunt je voorstellen hoe je zo’n kom aan de lippen zet, en het groenige theeschuim langs het glazuur ziet lopen. De combinatie van de geur, het visuele en de smaak werd als hoge cultuur ervaren.
Al snel werden deze kommen hoog gewaardeerd in Japan, waar ze een geheel eigen ceremonieel kregen. Een mooie originele kom is tegenwoordig niet makkelijk meer te vinden. Deze kom kwam ik tegen in het antiekcentrum in Amsterdam. Omdat de kom wat dunne barstjes heeft en de verkoopster geld in het laatje nodig had, kon ik hem aanschaffen. Ondanks de kleine beschadigingen een fraai exemplaar. De eerste stap zal zijn om deze kom eens na te gaan maken aan de draaischijf.
27-12-2024
Vandaag toch nog een paar uurtjes gevonden om op het atelier te zijn. Het zijn dagen gevuld met werk, etentjes en een hardnekkige waterige mist. Het zijn dagen waarop er vooruit en achteruit gekeken wordt. De vraag viel: wat waren hoogtepunten van dit jaar? wat voor mij vooraan stond, was de vrijheid waarin ik mag leven en dingen kan doen die ik graag doe. In mijn vage tijdsbeleving vergat ik dat ik in februari mijn eerste monumentale werk in de openbare ruimte mocht plaatsen, voor mij een serieus hoogtepunt. Door onze geest worden we steeds maar gedwongen om vooruit te kijken: wat staat er op het programma, waar ga je naartoe, waar exposeer je? Zaken waar ik oprecht mee worstel: waar past je werk, waar vind je representatie? Maar dat het toch niet de vreugde van het maken te veel mag beïnvloeden, dat is een wens voor de komende jaren. Vandaag was er even tijd om een tweede kleine vitrine te maken. Ik stel me voor dat hij bij iemand aan de muur past en vreugde kan brengen.
23-12-2024
Bill Evans, gebogen over de piano, de afstand tussen hoofd en handen verkleinend. Soms weet je niet waar een idee vandaan komt, waarschijnlijk uit juist die ruimte: tussen hoofd en handen. https://www.youtube.com/watch?v=10QOOvxw0uA
Vandaag veel handenwerk gedaan: passen, meten, proberen, weggooien. Uiteindelijk blijft er een miniatuurvitrine over voor een potje naar Strijdende Staten-voorbeeld. Het doet iets met de maat van een ding als hij net iets te krap in een vitrine zit.
22-12-2024
Gisteren bezocht ik de Asian Bronzes-tentoonstelling in het Rijksmuseum. Hoewel brons niet echt mijn ding is, was de tentoonstelling geweldig. Naast de kwaliteit van de stukken was de show prachtig ingericht. De vitrines, de kleur van de muren, het licht, een magische wereld. In de grote zaal torende een groot bronzen paard uit de Han-dynastie boven me uit. Een wilde energie straalde vanuit zijn gestileerde kop. In de volgende zaal een verstilde wereld van boeddhistische beelden. Ik stootte ook op een Gu-vaas van brons, uit ongeveer dezelfde periode als mijn stuk. Toen ik hem wilde fotograferen, viel mijn blik op twee mannen op het bankje achter deze vitrine. De liefde voor elkaar werd in voorzichtige liefkozingen gedeeld. Ze hadden een plekje gevonden waar hun hoogstwaarschijnlijk verboden liefde even een plek mocht hebben. Ik draaide mijn camera in een hoek waarin ik hen uit beeld hield. De beker had een nieuwe betekenislaag erbij gekregen.
Ondertussen zoek ik voor mijn eigen Gu ook een veld van nieuwe betekenissen. Al een paar dagen vorm en vervorm ik een display tot het een zekere eenvoud vond. Ik maakte drie objecten om de beker te vergezellen, opgerolde klei die naar een opgerold canvas verwijzen. Helaas werkten deze objecten niet; ze bleven te onduidelijk. Ik bedacht dat ik nog een oud werkje had in de vorm van een hangend doek. Dit combineerde ik met een stukje geborduurde stof uit Tsjechië. Het zou iets kunnen zeggen over tradities, kwetsbaarheid en dunne stof. Voorlopig leverde het deze opstelling op.
20-12-2024
In het laaghangende licht van een vrijdagmiddag in december hullen objecten zich in stille mysteries. De zon is veel te lang weggebleven, en opnieuw begrijp ik het gemis. Gestaag vordert de opstelling van het Warring States-kabinet. Ergens moet er een balans ontstaan die onontkoombaar is, maar ook ergens wringt; spanning oproept. Ik denk zomaar dat het ‘glas’ voor de vitrine niet terug gaat keren. Het creëert afstand en een veiligheid die de kwetsbaarheid aantast.
18-12-2024
Hoewel we bijna een week verder zijn sinds de laatste post, is er gelukkig nog wel iets gebeurd. Het is wat lastiger de juiste concentratie te vinden als andere zaken dan het atelier om aandacht vragen. Vandaag kon ik echter mijn beker en de schraagjes met doeken uit de oven halen. De oven was niet vol, ik heb het verlies maar genomen. De dunne ongebakken stukken waren te kwetsbaar om zo te laten. Naast de beker en het sculptuurtje heb ik een aantal opgerolde stukken dunne klei gemaakt die op een opgerold canvas lijken, en als ze overeind staan een mooie referentie naar de beker zijn. Daarbij ben ik een vitrine aan het maken, een tweede, voor de Gu-beker.
Ondertussen benaderde ik de keramiste Anne Sey, of ik bij haar eens mag komen kijken naar wat zij met glazuren doet. Ik kreeg een fijn bevestigend antwoord. Dus iets om naar uit te kijken. https://annesey.nl/
Naast keramiste is Anne betrokken bij de Koninklijke Vereniging Voor Aziatische Kunst, waar ik haar al ontmoette. De KVVAK beheert onder andere een verzameling Chinees keramiek, waarvan delen in het Aziatisch paviljoen van het Rijksmuseum zijn te zien. Altijd fijn om er binnen te lopen, en als lid krijg je een prachtig tijdschrift in de bus, zoals vandaag. Met een focus op Taiwan, dat kan geen toeval zijn.
12/13-12-2024
Het atelier opgeruimd, het is tijd om na te denken. Veel naar het display gekeken en geschoven. Het is ingewikkeld om het project te verbinden aan mijn werk en aan de schilderkunst. Misschien kan ik dat opvangen met de methode van presenteren. De Gu-vase is erg mooi, hoewel iets te zwaar. Een paar dagen heerlijk gewerkt, en de energie is even op. Er kwam een prachtig beeldje thuis, uit de Tang-dynastie. Een prachtige vangst van eBay. Normaal erg prijzig, maar voor een mooi prijsje kunnen kopen.
Het is een miniatuur van een kleine persoon, dwerggroei. Een prachtig exemplaar.
11-12-2024
Hard gewerkt aan een display/vitrinekast. De kast kan liggend en staand gebruikt worden. Ik heb gezocht naar een vorm die ook verwijst naar het schilderen. Natuurlijk gelijk een opstelling gemaakt, al is het maar voor nu. Erg tevreden zover, moet nog wel piekeren over het spiegelende kunststof scherm.
Ondertussen gaat het verzamelen van Chinees keramiek altijd door. Ik geef toe, het is een verslaving. Maar daarnaast ook een sport, een hobby, een creatieve daad. Regelmatig schuin ik dan ook allerlei platforms af of er iets te vinden valt. Zoals eBay, Marktplaats, Trocadero, Etsy, Google, veilingsites en een paar verkopers. Gisteren was het weer raak; voor een zacht prijsje kwam ik dit mooie neolithische schaaltje tegen. Ik herkende het als Xindian-cultuur, met typische beschildering. Redenen om dit aan te schaffen: het past goed bij de twee stukken die ik heb en vult iets aan, het is goedkoop en in een goede conditie, maar vooral vind ik het ook mooi!
10-12-2024
Gisteren een nieuwe Gu-vaas opgezet. In twee delen op de draaischijf gedraaid, en vandaag op de schijf getrimd. De delen samengevoegd en nog dunner gemaakt. Het resultaat is nog te dik, maar morgen eens opnieuw naar kijken.
9-12-2024
Vandaag een lange atelierdag, na een weekend museumbezoek. Een hele dag aan mijn Gu-beker gewerkt, eindeloos schrapen en schuren om hem dun te krijgen. Na een dag werk viel hij min of meer uit elkaar. Het geduld wordt op de proef gesteld…
Zaterdag was ik in museum het Princessehof. Er was een belangwekkende tentoonstelling over grafkeramiek, in het kader van de enige vrouwelijke keizer in China: Wu Zetian. De focus lag op figuratief aardewerk met een Sancai-glazuur. Sancai betekent drie kleuren. Deze glazuur werd met lood vermengd om een lagere baktemperatuur te verwezenlijken. Hiermee werd het glazuur giftig, maar omdat het voor grafgift was bedoeld, was dat geen probleem. Het bijzondere van de Chinese grafkeramiek is dat het een blik biedt op het dagelijks leven. De figuren die afgebeeld worden, stamden uit het dagelijks leven uit die tijd. Vooral tijdens de vroege Tang-dynastie was er een levendige en diverse maatschappij, gevoed door de buitenlandse invloeden die via de zijderoute binnenkwamen.
Hoogtepunt uit de eigen collectie van het keramiekmuseum is het ‘Ru’-schaaltje. In het museum krijgt het een mystieke plek in een dramatisch aangelichte vitrine. De Ru-ovens functioneerden slechts twintig jaar (ongeveer van 1086 tot 1106) tijdens de noordelijke Song-dynastie (960 – 1127) Ze produceerden exclusief voor de Chinese keizer. Er zijn slechts zo’n 80 stukken wereldwijd van deze oven bekend, en dit is het enige stuk in Nederland. Het is ook nog eens een bijzonder fraai en delicaat gevormd stuk, met het typische glazuur. Het laatste Ru-porselein bracht zo’n 30 miljoen op toen het werd geveild.
Zondag was ik te vinden in het Groninger Museum. Daar was de ‘Anders’-collectie te zien, een privécollectie die voor mij totaal onbekend was. De 1500 stukken zijn in een stichting ondergebracht en zullen uiteindelijk in de collectie van het museum terechtkomen. De collectie was een grote verrassing in zijn kwaliteit en omvang. Ik concentreerde me natuurlijk op het vroege keramiek, waar veel te genieten viel.
Een paar hoogtepunten: het verrukkelijke Majiayao-neolithische aardewerk met de zwarte beschildering, waarvan ik in mijn eigen verzameling ook een mooi stuk heb. Een bloedmooi schaaltje uit de Jin-dynastie met een gemarmerde slipdecoratie. In de (Longquan) celadonverzameling een bloedmooie ‘kwispedoor’, verscholen als 3e stuk van rechts. Een superieure eenvoud met een schitterend glazuur. Hoewel ik als verzamelaar natuurlijk niet in de vergelijking kan, doet het veel deugd om een andere privéverzameling te zien.
6-12-2024
Voor mijn eerste poging tot Gu-beker bedacht ik vals te spelen. Een mal maken, klei ertegen drukken, en dan afwerken. Maar Klei laat zich niet bedriegen. Klei is een spiegel; het legt je stemming en geduld van de dag genadeloos bloot. De ene dag maak je zes goede dingen, de andere dag belandt alles in de klei-emmer. Alle mislukte stukken belanden in de recycle-emmer. Dat is het mooie van klei: zolang het niet gebakken is, kun je het opnieuw gebruiken. Poging twee, op de draaischijf, was niet slecht, maar sneuvelde omdat ik te lang aan een stuk doorwerkte. Poging drie staat nu onder een plastic zak te wachten op mijn terugkeer in het atelier. Het object, de Gu, dwingt respect af. Er is geen mooier voorbeeld te zien van respect voor het object dan The Unknown Master of Restoration.https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/shows/3016166/?fbclid=IwY2xjawG_5qlleHRuA2FlbQIxMAABHZzqrFtXHPt9ayen7i0BWcIC5zo55h0EOy06UGdfWUfX-iR4QIYHHvp6ow_aem_UI4HdDolQfYBPc5t_YzBJQ
Het is alweer aflevering drie van deze verrukkelijke serie. Vader en zoon die (keramieken) objecten van onschatbare waarde restaureren tot in de uiterste perfectie. Na maanden werk aan een keizerlijke vaas zegt de restaurateur: ‘Gisteravond keek ik nog een uur naar de vaas, en ik zei dank u tegen deze vaas. Het klinkt vreemd, maar ik heb de vaas ‘Dank u’ terug horen zeggen’.
3-12-2024
Ik denk dat ik voorlopig klaar ben met de Strijdende Staten; een voorlopig eindpunt lijkt bereikt. Wat me brengt naar een nieuw project, een nieuw object als leermeester. Dus pakte ik vanochtend voorzichtig de eierschaal-dunne beker uit mijn kast en nam hem mee in een doos naar het atelier. Deze beker staat voor mij dicht bij het wonder van creatie; hij tart de wetten van het aardewerk.
De beker, ook wel Gu genoemd in China, is 23,5 cm hoog en dus eierschaaldun. Datering is lastig, dus verdwaalde ik deze morgen weer in eindeloos research. De meest logische datering is in de Erlitou-cultuur, bronstijd in China, tussen 1900 en 1250 voor Christus. Het is een ‘rituele’ wijnbeker, die halverwege de vorm een bodem heeft. Aan de onderkant drie kleine decoraties, die op bronzen exemplaren ook voorkomen. Hij komt uit de voormalige collectie van Roger Moss, een obsessieve verzamelaar. Deze zeldzame beker was na zijn overlijden verdwaald geraakt op eBay, waar ik hem voor een klein bedrag kon kopen. De beker is compleet, maar heeft wel restauraties. Aan de binnenzijde zijn afdrukken van stof te vinden. Het geheel lijkt te zijn geschraapt tot het dun genoeg was, en er lijkt een naad te zitten, zodat de conclusie zou kunnen zijn dat het in delen is gemaakt. Een hele uitdaging om dit te maken. Voorlopig maar niet te veel ideeën erop losmaken en aan de slag gaan.
2-12-2024
Vandaag weer tijd voor een paar uur atelier. De muziek van Kyle Gann; Long Night for Three Pianos helpt weer om langzaam in mijn eigen tijd te raken na een weekend van werken. Ik wil het idee van Warring States-aardewerk nog een keer een stap verder brengen. De thema’s doek, klei en drager zitten zo mooi in deze objecten. Zonder het traject van het kopiëren van deze potjes had ik dat nooit kunnen bedenken. Voor dit objectje breng ik doek, dragers en klei dicht bij mijn eigen thema’s.
Over muziek van de dag gesproken, gisteravond, zondag 1 december, keek ik naar Podium Klassiek. De jonge pianiste Alexandra Dovgan speelde Etude-tableau Op. 33 No. 4 van Rachmaninov. https://npo.nl/start/serie/podium-klassiek/seizoen-7/podium-klassiek_88/afspelen vanaf minuut 46, De uitvoering en de compositie hebben alles wat voor mij muziek groots maakt. Complexiteit, schoonheid en totale eenvoud. Hoewel de uitvoering misschien niet perfect is, is ze van grote schoonheid. Ik kon op Youtube in ieder geval niets vinden wat in de buurt kwam.
29-11-2024
Gisteren wat experimenten opgezet om het concept aardewerk uit de Strijdende Staten naar mezelf toe te trekken, van het kopiëren vandaan dus. Misschien is er een mogelijkheid om het nog kwetsbaarder te maken, en het tegelijk weer over de drager en het doek te hebben. Deze thema’s zijn immers al een tijd mijn onderwerp als zoekend schilder. Na een kort dagje atelier naar mijn werk in de zorg gegaan. Het zijn grote omslagen, van de stilte naar de drukte. Het lijkt het leven van de meeste kunstenaars uit deze tijd: werken en werken in twee radicaal verschillende gebieden. Het geeft soms het gevoel dat je in beide werelden niet thuishoort.
Vanochtend keramiek uit de oven gehaald dat ik er eergisteren had ingezet. De eerste serie dunne potjes blijkt van exact hetzelfde gewicht als hun voorbeelden. Alleen de kleur is radicaal anders. Als experiment kleur in 1 potje naar het origineel, daar maar weer eens een nachtje over slapen.
maandag 25 november 2024
Het regende vandaag tijdens mijn fietstocht naar het atelier. In mijn cocon van regenkleding dacht ik na over hoe je een blog begint over een nieuw project. Ik kwam er niet uit, ik ben immers al een tijdje geleden begonnen met werken en denken over dit traject. Specifieker nog tijdens het schrijven van een aanvraag voor een werkbijdrage van de Stichting Beeldende Kunst Middelburg. Tijdens het omschrijven van een project komt er veel samen, maar probeer ik ook veel ruimte open te laten voor ontdekkingen. Toen ik vorige week naar huis reed van mijn werk, kwam het nieuws dat de werktoelage was toegekend, en dit hernieuwde mijn energie om het project verder te gaan. Degenen die mij wat beter kennen weten dat ik geobsedeerd ben door objecten, het maken en verzamelen van kunst en antieke objecten. Het verzamelen van vroeg-Chinees keramiek raakt steeds meer verweven met mijn werk als kunstenaar. Dit project draait om het leren van deze objecten uit mijn verzameling op de meest concrete manier die ik kon bedenken: door ze na te maken.
Wat ik verder bedacht vanmorgen in mijn regenbestendige omhulsel, is dat objecten het talent hebben om in de weg te staan. Hoe vaak hoor ik mensen zeggen dat ze geen kunst of andere mooie dingen meer kopen, omdat alles al volhangt of staat. Juist deze kwaliteit van een object is essentieel; het neemt ruimte in. Niet alleen in drie dimensies, maar ook in tijd. Een object dat je raakt en dat je jezelf toegeëigend, zal voor een langere tijd een plek gaan innemen in je beperkte woonruimte. Het zal dus in de weg gaan staan, bijvoorbeeld voor een ander object, of voor je beweegruimte. Dit onderscheidt een object radicaal van de digitale ruimte, die materieloos is, geen fysieke ruimte inneemt. Met de objecten ga ik een langdurige relatie aan, die zowel het object als mezelf zal veranderen. Het object geeft zich nooit helemaal bloot, dat is onmogelijk. In dit proces van namaken van objecten probeer ik wel heel dichtbij te komen.
woensdag 27-11-2024
Rolletjes klei maken, ze in een cirkel leggen, dun uitknijpen, en een volgend rolletje erop leggen. Klei is een reactief materiaal, het heeft een geheugen, en een weerbarstigheid. Eigenlijk kun je alleen met klei werken als je zelf rustig en geconcentreerd bent. Laat de gedachte toe dat het helemaal nergens over gaat, laat de klei het moment in zich opnemen. De filosoof Byung Chul Han schrijft in Vita Contemplativa dat je in momenten van stilstand en doelloosheid een ultieme menselijkheid bereikt. Als doelen en efficiëntie wegvallen, kun je terugvallen in momenten van stilte en contemplatie. Nu ik een weekje niet naar mijn baan in de zorg hoef te gaan, val ik langzaam in mijn eigen tijd.
Een serie dunne potjes is ontstaan, hier te zien in hun ultieme kwetsbare, ongebakken toestand. Met enig recht kun je het nog steeds ‘Warring States’-aardewerk noemen. Niet omdat het uit de gelijknamige dynastie uit China komt, maar uit onze eigen tijd van strijdende staten. Als mens van beelden heb ik geleerd om me via de radio op de hoogte te stellen. Om me daarna terug te trekken in objecten, muziek, een gesprek. Alles is zo zinloos en zo essentieel tegelijk.
Dinsdag 26-11-2024
Een week geleden bracht ik twee kleine potjes mee naar het atelier. Ze zijn ongeveer 8 cm hoog en vormen een paar, hoewel met kleine verschillen. Ze zijn van een ragdun aardewerk gemaakt, met een ingedrukt patroon van stof. Over het algemeen worden deze stukken gedateerd in de Strijdende Staten, 5e tot de 3e eeuw voor Christus. Zoals de naam suggereert was het een periode vol oorlogen en rivaliteit.
Het is een wonderlijk fenomeen, ragfijn aardewerk in een periode van destructie. De pottenbakkers uit deze tijd rekten de techniek op tot het uiterste randje. In een verregaande interpretatie zou je het als een stil protest kunnen interpreteren. Omdat de potjes zo dun zijn; en soms gaten vertonen, lijken ze gemaakt te zijn als grafgiften. Ook daar is een verwijzing naar kwetsbaarheid een heel denkbaar gebaar.
In het kader van het object als leermeester begon ik een week geleden met een poging deze potjes te reproduceren. Al snel blijkt het een razend moeilijk proces te zijn. Dagenlang worstel ik met technieken om deze fijnheid te bereiken. Ik kom tot de conclusie dat de potjes met rolletjes klei zijn opgebouwd; aan hun binnenzijde zijn sporen te zien van het dichten van de naden van deze laagjes. Als stof om in te drukken gebruik ik verbandgaas, dat een vergelijkbare structuur oplevert. Na een dag of drie worstelen beginnen de resultaten eindelijk ergens op te lijken. Daarbij beslis ik om dit proces wat te rekken, mogelijk is dit onderwerp interessant genoeg als thema op zichzelf. Hoe de meest kwetsbare vormen de tijd lijken te overleven fascineert me. Het lijkt iets te zeggen over hoe ik met mijn niet-politieke kunst politiek probeer te bedrijven.
Giel Louws 